'Gods Zoon reikt ons de hand'

Door dominee René Venema

Kerst is het feest van de intimiteit, van de nabijheid. Mensen zoeken elkaar op, willen bij elkaar zijn, of verkiezen juist thuis te blijven, in hun eigen, veilige omgeving. Intimiteit kun je op verschillende manieren beleven, door samen te zijn met wie je vertrouwd bent, en ook door op jezelf te zijn.

Ook Kerst, als het feest waarop we de geboorte van Jezus vieren, gaat over intimiteit. De komst van Gods Zoon wordt ons niet verteld als een spectaculair gebeuren, de Messias komt niet als een buitenaards wezen op de wereld af. Hij is kind van gewone mensen, Jozef en Maria, die zijn geboorte ervaren als een wonder van intimiteit. Want zo is het toch: geen mens komt dichter bij zichzelf, dan wanneer een ander mens zich met je verbindt, in je leven komt, eens en voorgoed. Dat geldt voor Jozef en Maria samen, dat geldt voor hen en hun kind. En het geldt ook voor God en zijn mensen: in de komst van Messias Jezus heeft God zich met ons verbonden, eens en voorgoed. In zijn zoon reikt hij ons de hand, zoals twee mensen die een relatie aangaan elkaar de hand reiken en weten dat ze er voor elkaar zullen zijn, wat er ook gebeurt.

Dit is een wonderlijk gebeuren, dat moeilijk in woorden is te vatten. En juist daarom houden wij niet op er woorden voor te zoeken, telkens weer. Die woorden kunnen we in onszelf zoeken, maar ook in de rijke traditie van de kerk. Zo klinkt de zin ‘Gods Zoon reikt ons de hand’ in een mystiek middeleeuws lied, dat in vertaling is opgenomen in het Liedboek voor de Kerken, als gezang 116. De tekst van de eerste drie strofen luidt in de vertaling die we daar vinden:

Daar komt een schip, geladen
tot aan het hoogste boord,
draagt Gods Zoon vol genade,
des Vaders eeuwig woord.

Hoe ‘t schip het water kliefde!
het bergt een kostbren last;
het zeil, dat is de liefde,
de Heilge Geest de mast.

Het anker valt ter rede,
nu is het schip aan land.
Het woord is vlees geworden,
Gods Zoon reikt ons de hand.

Maria wordt hier voorgesteld als een volgeladen schip: zij heeft de Zoon gedragen, negen maanden lang. Een mystiek beeld. Gods woord komt van de andere zijde naar ons toe, uit het niets komt het op ons af. We weten niet waar vandaan, maar wel dat het de wateren trotseert om ons mensen te bereiken. Het schip wordt bovendien door de dichter opgetuigd met behulp van trinitarische beeldspraak: Vader, Geest en Zoon zijn hier aanwezig! Bijbelse motieven leggen uit wat dit allemaal betekent: de Geest van God ‘bedwingt de wateren’, zoals dat van beginne af, bij de schepping, al het geval is. En met het schip komt de Zoon ‘aan land’, bij ons mensen thuis.

Zo reikt de Zoon ons de hand, als gezant van God die weet heeft van de duistere kant van het leven, maar gedreven door de Geest nieuwe toekomst met zich mee draagt. De toekomst wordt ons aangereikt!